ครัวไทยนั้นถือได้ว่าเป็นรูปแบบห้องครัวที่ สามารถใช้งานหนักได้ เช่น การตำวัตถุดิบในการปรุงอาหาร การโขลก หรือการสับ เป็นต้น การประกอบอาหารนั้นแตกต่างกันไปแต่ละชาติและท้องถิ่น เครื่องครัวก็ย่อมแตกต่างกันไปด้วยเช่นกัน การเลือกพัดลมดูดอากาศของห้องครัว ควรติดตั้งอยู่เหนือบริเวณเตาไฟ ที่ซึ่งเป็นแหล่งความร้อน เพื่อช่วยระบายอากาศ และลดกลิ่นรบกวนภายในบ้านได้ ห้องครัวนั้นนับว่าเป็นห้องที่ต้องมีอุปกรณ์ต่างๆมากมาย เช่น ตู้เย็น เตาแก๊ส เป็นต้น ห้องครัวนั้นจะแตกต่างกันออกไปตามลักษณะของที่อยู่อาศัย เครื่องครัวต่างๆนั้นสามารถหาซื้อได้ง่ายและราคาถูก โดยควรจะเลือกที่เหมาะสมกับกิจวัฒนการทำครัว ห้องครัว เป็นอีกห้องหนึ่งที่มีการกำหนด ลักษณะการใช้งาน ที่แตกต่างไป จากห้องอื่นๆ เราสามารถประยุกต์ใช้เครื่องครัวมาใช้แทนกันได้

การเลือกเครื่องครัวสำหรับใช้งานนั้น ควรที่จะเลือกให้เหมาะสมกับลักษณะการทำอาหาร ห้องครัวไม่ควรมีพรม ผ้าม่าน เพราะอาจจะทำให้เกิดการสะสมของกลิ่นต่างๆที่มาจากการทำอาหาร ห้องครัวไม่จำเป็นที่จะต้องอยู่ในบ้านเสมอไป เราอาจสร้างห้องครัวแยกต่างหากจากตัวบ้านได้เช่นกัน รูปแบบของห้องครัวที่ได้รับความนิยมจะมีอยู่ 3 รูปแบบคือ แบบ U แบบ G และแบบ L พื้นของห้องครัว ควรเลือกใช้วัสดุที่มีความทนทาน ไม่ติดไฟ และยังสามารถทำความสะอาดได้ง่าย การติดตั้งไฟควรใช้หลอดไฟที่มีคุณภาพ ติดตั้งอยู่ในที่ๆ เหมาะสมที่สามารถส่องแสงให้สว่างทั่วบริเวณที่ทำครัว ห้องครัวในสังคมปัจจุบันนั้น มักถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นห้องหนึ่งที่ใช้ประดับตกแต่งสวยงาม มิได้ใช้ในการทำอาหารอย่างแท้จริง วัสดุสำหรับห้องครัวยุคใหม่นั้นเน้นคุณสมบัติที่คงทนและดูได้นาน ไม่เบื่อง่ายและไม่ล้าสมัยไปตามกาลเวลา

ควรวางอุปกรณ์ที่ใช้ความร้อนให้ห่างจากอุปกรณ์อื่นๆ และวางในที่ที่มีอากาศถ่ายเทได้ง่าย ควรจะจัดการระบบระบายอากาศในห้องครัวอย่างเหมาะสม เพื่อหลีกเลี่ยงการสะสมของกลิ่นและเชื้อโรค ฝาผนังของห้องครัว ควรทาสีประเภทอะครีลิคชนิดกึ่งเงา ที่ไม่มีสารตะกั่ว หรือสารปรอทปนเปื้อน พื้นที่เก็บของภายในห้องครัว เช่น ตู้ โต๊ะ เก้าอี้ ควรเลือกวัสดุที่ทำจากไม้ธรรมชาติ โลหะ สแตนเลส อลูมิเนียม เป็นต้น

ภาพประกอบบทความ รูปแบบของห้องครัว

รูปแบบของห้องครัว

ห้องครัวที่ดีนั้น ควรมีการวางแผนการออกแบบอย่างรอบคอบ เพื่อให้ผู้ใช้มีความสะดวกสบายมากที่สุด มีการจัดวางวัสดุอุปกรณ์อย่างเป็นสัดส่วน และที่สำคัญจะต้องคำนึงถึงสุขลักษณะที่ดีอีกด้วย
ห้องครัวในปัจจุบันนั้น สามารถแบ่งออกเป็นหลายรูปแบบ ดังนี้

1. ห้องครัวสมัยใหม่
ห้องครัวสมัยใหม่ คือห้องครัวที่มีลักษณะไม่เหมือนใคร มีจุดเด่น เน้นความทันสมัย แต่เรียบง่ายไม่หวือหวา การออกแบบรูปทรงยึดหลักของเส้นเรขาคณิต โดยใช้การจัดวางที่ไม่ยุ่งยากซับซ้อน นอกจากนี้วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ภายในห้องครัวสมัยใหม่นั้นจะต้องเป็นอุปกรณ์ที่อำนวยความสะดวกอย่างครบครัน ที่จะช่วยให้การทำอาหารภายในห้องครัวไม่ยุ่งยาก และมีความรวดเร็ว ซึ่งห้องครัวในลักษณะนี้จะเหมาะกับคนที่ใช้ชีวิตอยู่ในเมืองหลวงเป็นส่วนใหญ่

2. ห้องครัวแบบไทย
ครัวไทยนั้นถือได้ว่าเป็นรูปแบบห้องครัวที่สามารถใช้งานหนักได้ เช่น การตำวัตถุดิบในการปรุงอาหาร การโขลก หรือการสับ เป็นต้น ตามแบบฉบับวิถีชีวิตของคนไทย การออกแบบจึงนิยมแยกส่วนออกไปต่างหาก เพื่อไม่ให้มีเสียงดังหรือกลิ่นฉุนรบกวนส่วนต่างๆ ภายในบ้าน วางโครงสร้างด้วยวัสดุปูน เพื่อรองรับการใช้งานอย่างเต็มที่ และอาจตกแต่งด้วยกระเบื้องลายสวยต่างๆ ที่มีความทนทาน และทำความสะอาดง่าย

3. ห้องครัวสำหรับโชว์
แน่นอนว่าห้องครัวในรูปแบบนี้ จะไม่ถูกใช้งานอย่างแท้จริง 100% เพราะต้องคำนึงถึงความสวยงามที่สามารถบ่งบอกรสนิยมของเจ้าของบ้านได้ โดยมีการออกแบบให้สามารถเชื่อมต่อไปสู่ส่วนอื่นๆ ของบ้านได้อย่างลงตัว เน้นบรรยากาศที่ถ่ายเทสะดวก โล่ง โปร่ง ไม่ทึบและอึดอัด วัสดุอุปกรณ์ที่เลือกใช้ก็ถูกเลือกอย่างพิถีพิถัน เช่น ชั้นวาง ตู้กับข้าว โต๊ะกลางห้อง ฯลฯ ที่ดูเข้าชุดกันอย่างสวยงาม หรือมีการเล่นระดับในส่วนของพื้นห้องครัวให้ดูมีเสน่ห์มากขึ้น ทั้งนี้อาจจัดบริเวณติดตั้งเคาน์เตอร์ กับเก้าอี้สูงแบบทันสมัยไว้ภายในห้อง ซึ่งห้องครัวในลักษณะนี้จะเหมาะกับคนที่มีพื้นที่บ้านพอสมควร

4. ห้องครัวแบบกึ่งสำเร็จรูป และแบบสำเร็จรูป
ห้องครัวในลักษณะนี้ เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีจำนวนจำกัด เช่น คอนโดมิเนียม อพาร์ทเม้นท์ หรือบ้านขนาดไม่ใหญ่มาก มีความง่ายในการติดตั้ง และสามารถหาซื้อได้สะดวก เพียงแต่ต้องคำนวณและวัดระยะขนาดของพื้นที่ที่จะทำการสร้างห้องครัวลักษณะให้รอบคอบ เพื่อการเลือกซื้อที่เหมาะสม รวมไปถึงความเข้ากันของสีสันภายในบ้าน หรือห้องโดยรวมด้วย

ภาพประกอบบทความ วัสดุภายในห้องครัวที่ดี

วัสดุภายในห้องครัวที่ดี

สิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้สำหรับห้องครัวคือ วัสดุอุปกรณ์ในการใช้งาน ที่มีความเหมาะสม และมีประสิทธิภาพที่ดีเยี่ยม เพื่อสร้างความปลอดภัยให้แก่ผู้ใช้ และทุกคนภายในบ้าน ซึ่งมีหลักในการพิจารณาเลือกใช้ดังนี้

- พื้นของห้องครัว ควรเลือกใช้วัสดุที่มีความทนทาน ไม่ติดไฟ และยังสามารถทำความสะอาดได้ง่าย เช่น พื้นหินแกรนิต พื้นโมเสก พื้นเซรามิก หรือพื้นกระเบื้องเคลือบ แต่ถ้าเป็นพื้นไม้ควรทำการเคลือบเงาเสียก่อน เพื่อง่ายต่อการดูแลรักษา

- ฝาผนังของห้องครัว ควรทาสีประเภทอะครีลิคชนิดกึ่งเงา ที่ไม่มีสารตะกั่ว หรือสารปรอทปนเปื้อน เนื่องจากสีประเภทนี้สามารถลดการจับยึดของฝุ่นละออง เพราะมีผิวเรียบ คราบสกปรกต่างๆ ก็ไม่สามารถเกาะติดได้ ทำให้สามารถทำความสะอาดได้ง่ายขึ้น และควรหลีกเลี่ยงการตกแต่งฝาผนังห้องครัวด้วยวอลเปเปอร์สวยงาม เพราะจะทำให้เปื้อนง่าย และเกิดเชื้อราได้หากห้องครัวมีความชื้นบ่อย

- พื้นที่เก็บของภายในห้องครัว เช่น ตู้ โต๊ะ เก้าอี้ ควรเลือกวัสดุที่ทำจากไม้ธรรมชาติ โลหะ สแตนเลส อลูมิเนียม เป็นต้น เพื่อสะดวกต่อการดูแลรักษา และไม่เกิดสนิมง่ายเมื่อโดนน้ำบ่อย

- พัดลมดูดอากาศของห้องครัว ควรติดตั้งอยู่เหนือบริเวณเตาไฟ ที่ซึ่งเป็นแหล่งความร้อน เพื่อช่วยระบายอากาศ และลดกลิ่นรบกวนภายในบ้านได้

- ห้องครัวไม่ควรมีพรม ผ้าม่าน หรือวัสดุที่เพิ่มการสะสมฝุ่นและกลิ่น เพราะวัสดุเหล่านี้มีความเสี่ยงในการสะสมเชื้อรา เมื่อสกปรกก็ทำให้ทำความสะอาดได้ยาก ห้องครัวอาจดูไม่น่ามองตามไปด้วย

ภาพประกอบบทความ ห้องครัวสุขภาพดี

ห้องครัวสุขภาพดี

ห้องครัวในสังคมปัจจุบันนั้น มักถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นห้องหนึ่งที่ใช้ประดับตกแต่งสวยงาม มิได้ใช้ในการทำอาหารอย่างแท้จริง ข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ถูกรักษาให้อยู่ในสภาพเดิม ไม่มีการใช้งานแต่อย่างใด หรือหากมีการใช้งาน เจ้าของบ้านก็จะเลือกใช้เพียงแต่ส่วนเดียวเท่านั้น ทำให้ประโยชน์ และพื้นที่ใช้สอยของห้องครัวที่แท้จริงนั้นหมดไป อีกทั้งกิจกรรมระหว่างครอบครัวที่เคยทำด้วยกัน เพื่อสร้างความสัมพันธ์อันดีก็จางหายไป ทั้งนี้ห้องครัวที่มีสุขภาพดีนั้น จะต้องมีความสะดวกสบายในการใช้งาน และมีการออกแบบอย่างรอบคอบเพื่อความปลอดภัยแก่ทุกคนในครอบครัว โดยห้องครัวนั้นควรเป็นที่ที่ได้รับการจัดสรรที่เก็บเครื่องทำครัวให้เหมาะสม สามารถหยิบใช้งานได้ง่าย ไม่ยุ่งยาก สภาพห้องครัวควรมีการระบายอากาศที่ดี สามารถทำความสะอาดได้ง่ายหลังใช้งาน และต้องทำทุกครั้งเพื่อหลีกเลี่ยงการสะสมคราบสกปรกต่างๆ เช่น คราบน้ำมัน เขม่าไฟ หรือความชื้นภายในห้อง เป็นต้น ควรเลือกใช้เฟอร์นิเจอร์ และวัสดุภายในห้องครัวด้วยวัสดุที่มีพื้นผิวเรียบ ไม่ดูดซับเศษอาหาร หรือเชื้อโรคได้ มีการวางแผนออกแบบระบบไฟฟ้าที่ใช้งานภายในห้องอย่างรัดกุม เพื่อการทำอาหารที่ปลอดภัย และไม่เป็นอันตรายต่อคนในบ้าน อีกทั้งยังต้องระมัดระวังในการเก็บอาหาร เนื่องจากห้องครัวเป็นสถานที่ที่แมลง หรือสัตว์มักตามกลิ่นอาหารเข้ามา เพราะฉะนั้นจึงต้องเก็บไว้อย่างมิดชิด หรือมีวิธีการกำจัดแมลงหรือสัตว์เหล่านั้นอย่างปลอดภัย และไม่เป็นพิษต่อคนในบ้าน